1.1Doel van de richtlijn

Het doel van deze PGS-richtlijn is om vast te leggen met welke maatregelen de risico's van de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen te beheersen zijn. Deze maatregelen zijn gebaseerd op een risicobenadering die uitgaat van de scenario's die zich voor kunnen doen. Op basis van de scenario's zijn doelen geformuleerd waarmee wordt beoogd een aanvaardbaar veiligheidsniveau te creëren. Uit de doelen zijn vervolgens de maatregelen afgeleid. Deze maatregelen verkleinen de kans op een incident, of voorkomen of beperken de nadelige gevolgen van een incident. Informatie over de risicobenadering staat in Hoofdstuk 3 van deze richtlijn.

1.2Toepassingsbereik van de richtlijn Normatief

PGS 15 is van toepassing op de opslag en de tijdelijke opslag van verpakte gevaarlijke stoffen van diverse ADR-klassen, CMR-/CLP-stoffen, afvalstoffen, gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Daarnaast is deze PGS-richtlijn van toepassing op (tank)containers volgens paragraaf 6.8 van het ADR.

Voor een aantal ADR-klassen is deze PGS-richtlijn niet van toepassing, omdat de eisen hiervoor in andere wet- en regelgeving staan. Daarnaast is deze PGS-richtlijn niet van toepassing voor ruimtes voor verkoop aan particulieren als bedoeld in artikel 4.1013 van het Bal. In Tabel 1 is de werkingssfeer van deze PGS-richtlijn verduidelijkt.

Tabel 1 – Toepassingsgebied PGS 15

Bekijk deze tabel in een popup venster

Deze richtlijn gaat niet in op de emissies naar bodem, water en lucht. Eisen over emissies naar bodem, water en lucht staan in de Omgevingswet. Wel zijn bodem-, water- en luchtaspecten genoemd als dit consequenties heeft voor de veiligheid van werknemers en voor de veiligheid van de omgeving. Een voorbeeld is een plas met gevaarlijke stoffen. Dit heeft niet alleen risico’s voor de bodem, maar de gevaarlijke stof kan ook uitdampen of in brand raken en schadelijke effecten hebben op de veiligheid van werknemers of de omgeving. De maatregel van een lekbak heeft dan meerdere doelen.

Deze richtlijn gaat ook niet in op de aanpak die nodig is om tot beheersing van de gevaren voor de gezondheid op de lange termijn te komen.

1.3Relatie met wet- en regelgeving

Wettelijke basis

Deze PGS-richtlijn geeft een nadere uitwerking van wettelijke voorschriften op grond van de Omgevingswet, de Arbeidsomstandighedenwet en de Wet veiligheidsregio’s.

InHoofdstuk 5 staat een toelichting op de relatie met deze wetgeving.

Direct werkende wetten en regels

Naast de eisen in deze PGS-richtlijn zijn er ook andere wetten en regels waaraan een activiteit moet voldoen. Een voorbeeld hiervan is de Warenwet met bijbehorende Warenwetbesluiten. Bijlage B bevat meer informatie over de wet- en regelgeving die van toepassing kan zijn op de activiteiten uit deze PGS-richtlijn.

Deze PGS-richtlijn bevat naast PGS-eisen (in blauwe kaders) ook een aantal maatregelen (in oranje kaders) waaraan een bedrijf op grond van andere wetten en regels al moet voldoen. Dit is om de PGS-richtlijn beter leesbaar en toepasbaar te maken. Het geeft voor bepaalde onderwerpen een vollediger beeld van maatregelen die invulling geven aan de doelen.

De maatregelen die al zijn verankerd in direct werkende wetten en regels, hebben een aparte status binnen deze PGS-richtlijn. Een bedrijf moet op grond van deze andere wetten en regels al aan deze maatregelen voldoen.

1.4Bestaande activiteiten

In Hoofdstuk 7 staan maatregelen. Deze maatregelen geven een invulling aan de stand van de techniek en de stand van de wetenschap en professionele dienstverlening.

Nieuwe activiteiten moeten direct voldoen aan deze maatregelen. Bijlage I geeft een overzicht van maatregelen die nieuw of gewijzigd zijn in vergelijking met de vorige versie van deze PGS-richtlijn. In Bijlage J staat voor bestaande activiteiten binnen welke termijn de activiteiten moeten voldoen aan de gewijzigde of nieuwe maatregelen.

1.5Gebruik van normen

Als deze PGS-richtlijn verwijst naar een norm (zoals NEN, EN, of ISO), een ander normdocument of een andere specificatie, gaat het om de publicatie, inclusief wijzigings- of correctiebladen, zoals die op het moment van de publicatie van deze PGS-richtlijn luidde.

Normen, zoals NEN, EN of ISO of andere normdocumenten of specificaties, worden periodiek beoordeeld en zo nodig herzien. De veranderingen zijn vaak beperkt. Wanneer alle bestaande bedrijven toch direct aan de nieuwste editie moeten voldoen, kan dat grote (financiële) gevolgen hebben.

In de normenlijst staat daarom bij de normen waar deze PGS-richtlijn naar verwijst, ook een jaartal. Het gaat om de versie van de norm met dat jaartal, inclusief wijzigings- of correctiebladen. Dat betekent dat deze editie blijft gelden voor deze PGS-richtlijn, zolang de PGS-richtlijn op dit punt niet is gewijzigd.

Uitzondering voor normen via andere wetten en regels

Soms zijn normen rechtstreeks van toepassing. Bijvoorbeeld omdat andere wetten en regels naar een norm verwijzen. Dat geldt bijvoorbeeld voor normen die horen bij bindende Europese regels. Voor deze normen geldt dat de editie die in die wetten en regels staat, bepalend is.

2.1Over opslag en tijdelijke opslag van verpakte gevaarlijke stoffen en CMR-/CLP-stoffen

2.2Opslagvoorziening voor verpakte gevaarlijke stoffen en CMR-/CLP-stoffen

Een opslagvoorziening voor verpakte gevaarlijke stoffen is een ruimte die specifiek bestemd is voor de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen en/of CMR-/CLP-stoffen. Een opslagvoorziening is uitgevoerd als een brandcompartiment volgens het Besluit bouwerken leefomgeving (Bbl). In deze PGS-richtlijn staat wat de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag (Wbdbo) moet zijn. Standaard is een Wbdbo van 60 min. Bij bijvoorbeeld onbrandbare of niet-brandonderhoudende stoffen, stoffen van ADR-klasse 8 en/of ADR-klasse 9 of tijdelijke opslag is een afwijkende Wbdbo van toepassing.

In deze PGS-richtlijn wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende typen opslagvoorzieningen (zie Paragraaf 7.1.1). Per type opslagvoorziening gelden verschillende maatregelen.

3.1Basisveiligheidsniveau

Bij het uitvoeren van de activiteiten die vallen onder het toepassingsgebied van deze PGS-richtlijn, wordt ervan uitgegaan dat een basisveiligheidsniveau aanwezig is. Dit is op te delen in vier soorten maatregelen:

• beschermende maatregelen die volgens wet- en regelgeving standaard bij de activiteiten nodig zijn;
• maatregelen die volgens bewezen en geaccepteerde goede praktijken niet weg te denken zijn. Dit zijn maatregelen voor ontwerp, constructie, in bedrijf nemen, gebruik, onderhoud of modificatie, inspectie en uit bedrijf nemen;
• 'good housekeeping', dit is een begrip dat staat voor de algemene zorg bij, netheid en orde van een activiteit of een bedrijfsonderdeel. Good housekeeping is een belangrijke factor bij het voorkomen van gevaarlijke situaties. Er wordt van uitgegaan dat een bedrijf deze zaken op orde heeft, zoals ook is beschreven in de zorgplichtartikelen van de Omgevingswet en de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet);
• maatregelen voor goed vakmanschap. Dit staat voor vaardigheden van werknemers om kwalitatief goed werk te leveren, en daarbij veilig en gezond te werken.

Het uitgangspunt is dus dat een bedrijf met bovenstaande maatregelen werkt.

Activiteiten die onder deze PGS-richtlijn vallen, kunnen zo complex zijn, dat hiervoor een veiligheidsbeheerssysteem nodig is. Dat is in elk geval nodig als een activiteit plaatsvindt bij een Seveso-inrichting. Vaak gelden dan eisen voor de opzet en inhoud van dat systeem volgens NEN-EN-ISO 14001, NEN-EN-ISO 45001, NTA 8620 of het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).

3.2Risicobenadering

Risicobenadering als basis

Deze PGS-richtlijn is gebaseerd op een risicobenadering waarbij op een systematische manier doelen en maatregelen zijn geformuleerd. Op basis van de kennis en kunde van deskundigen van bedrijfsleven en overheid zijn verschillende scenario's geïdentificeerd. Een scenario is een reeks opeenvolgende gebeurtenissen die leiden tot een ongewenste (gevaarlijke) gebeurtenis.

Het risico is altijd een combinatie van de ernst van de gevolgen (effect) van een (ongewenste) gebeurtenis en de waarschijnlijkheid (kans) dat de gebeurtenis zich voordoet: risico = kans × effect.

Scenario's met de kleinste kans of met het kleinste effect worden beschouwd als scenario's met een laag risico. Deze staan niet in deze PGS-richtlijn. De scenario's met een middelhoog tot hoog risico staan wel in deze PGS-richtlijn.

Op basis van een scenario is een doel beschreven om ervoor te zorgen dat:

• de kans op de ongewenste gebeurtenis zoveel mogelijk wordt beperkt;
• de nadelige gevolgen van de ongewenste gebeurtenis worden voorkomen of zoveel mogelijk worden beperkt.

Soms kunnen meerdere scenario's met hetzelfde doel worden gedekt. Per doel zijn er een of meer maatregelen uitgewerkt die er samen voor moeten zorgen dat aan het doel wordt voldaan. Een maatregel kan gelden voor meerdere doelen. De risicobenadering geeft de gebruiker van de PGS-richtlijn meer inzicht in het 'waarom' van de opgenomen maatregelen.

Methode

Voor de risicobenadering zijn verschillende methodes mogelijk. Vaak is de SWIFT-methode gebruikt. SWIFT staat voor Structured What If Technique. Deze methode is gebruikt in combinatie met scenario-identificatie op basis van verschillende bronoorzaken afkomstig uit de HAZOP-methode.

Meer informatie over de gebruikte methodes staat in de Handreiking generieke risicobenadering. Deze is terug te vinden op de PGS-website: https://publicatiereeksgevaarlijkestoffen.nl/.

Scenario's met laag risico

Scenario's met een laag risico worden niet in deze PGS-richtlijn behandeld. Dit betekent niet dat een bedrijf daar geen aandacht aan hoeft te besteden. Zo moet een bedrijf onder andere op grond van de Arbowet een risico-inventarisatie en -evaluatie uitvoeren, en hier een passend plan van aanpak voor maken. Maatregelen voor scenario's met een laag risico kunnen ook door andere wetten, regels, richtlijnen of afspraken worden geborgd.

Risicoanalyse verplicht volgens wetgeving

De scenario's in deze PGS-richtlijn horen bij de risicoanalyse die het PGS-team heeft uitgevoerd. Voor sommige activiteiten geldt ook een wettelijke plicht om een risicoanalyse uit te voeren. Naast de eerder genoemde RI&E-plicht vanuit de Arbowet zijn bedrijven bijvoorbeeld op grond van het Warenwetbesluit drukapparatuur 2016 (Wbda 2016) verplicht om voor installaties die hieronder vallen een risicoanalyse uit te voeren. De risicoanalyse van het PGS-team komt niet in de plaats van deze verplichte risicoanalyse.

Scenario's die niet zijn uitgewerkt

Scenario's gaan uit van ongewenste gebeurtenissen. Bij het identificeren van scenario's zijn niet alle ongewenste gebeurtenissen meegenomen. Terrorisme en neerstortende vliegtuigen zijn daar voorbeelden van. Scenario's die voortkomen uit natuurgeweld zijn als dat relevant is wel benoemd, maar niet verder uitgewerkt in doelen en maatregelen. De enige uitzondering is blikseminslag. Voor natuurgeweld, zoals overstromingen en aardbevingen, geldt dat de kans hierop afhangt van de locatie van de activiteit. Bedrijven moeten zelf beoordelen of er een verhoogde kans is op aardbevingen of overstromingen en ook wat de gevolgen van zo'n gebeurtenis kunnen zijn voor de veiligheid. Aan de hand daarvan kan een bedrijf in overleg met het bevoegd gezag vaststellen welke maatregelen nodig zijn om de gevolgen te beperken.

Bedrijven die onder de Seveso-richtlijn vallen en worden beschouwd als hogedrempelinrichting, moeten in het veiligheidsrapport wél ingaan op natuurlijke oorzaken van zware ongevallen, zoals aardbevingen of overstromingen.

Aanpak risicobenadering PGS 15

Een toelichting op de PGS-risicobenadering en hoe de PGS-teams deze hebben aangepakt, staat in de Handreiking generieke risicobenadering.

De risicobenadering is uitgevoerd in sessies met het PGS 15-team, onder begeleiding van een externe deskundige, en is gebaseerd op een representatieve gangbare opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. De risicobenadering is niet uitputtend. Het is altijd mogelijk dat zich scenario's voordoen die niet zijn beschreven.

Voor deze PGS is de BowTie-methode gebruikt om onderscheid te kunnen maken tussen oorzaakscenario’s en gevolgscenario’s. De categorieën van directe oorzaken vanuit PGS 6 in combinatie met de gidswoorden vanuit de SWIFT-methode zijn toegepast voor een gestructureerde identificatie van potentiële oorzaakscenario’s. In Paragraaf 3.3 staan de ongewenste gebeurtenissen gedefinieerd voor deze PGS-richtlijn. Deze ongewenste gebeurtenissen zijn het middelpunt van de vlinderdas in de gebruikte BowTie-methode. Zie ook het risicodiagram.

De risicoanalyse geeft een kwalitatief inzicht in de kans en gevolgen van een scenario. Het PGS-team heeft de risico’s van de scenario’s geëvalueerd, geclassificeerd en gerangschikt. Daarbij is gebruikgemaakt van de kwalitatieve risicomatrix van de generieke risicobenadering. Hiermee is bepaald of het scenario relevant is voor deze PGS. Als het scenario relevant is voor deze PGS, identificeert het team maatregelen op basis de huidige stand der techniek (bijvoorbeeld uit bestaande PGS'en, gehanteerde normen en andere referentiedocumenten). Als het om nieuwe activiteiten gaat, zal in overleg met betrokken experts worden bekeken welke maatregelen toegepast worden en/of toepasbaar zijn.

De risicomatrix is vervolgens gebruikt om te beoordelen of de maatregel:

• het risico vermindert;
• de kans op optreden van de ongewenste gebeurtenis verkleint;
• de omvang of ernst van de gevolgen vermindert.

Voor de geïdentificeerde maatregelen is vervolgens getoetst of ze als maatregel in deze PGS moeten worden opgenomen. Dit gebeurt op basis van de gezamenlijke kennis en inzichten van deskundigen in het PGS-team.

In dit deskundig oordeel worden dus meerdere aspecten meegewogen. In elk geval zijn dit wettelijke randvoorwaarden, zoals de best beschikbare techniek, de stand van de wetenschap en de arbeidshygiënische strategie. De positie van het scenario in de matrix is daarbij een hulpmiddel dat inzicht geeft. De risicomatrix kan niet worden gezien als normatief kader.

3.3Ongewenste gebeurtenissen

Deze paragraaf beschrijft de ongewenste gebeurtenissen die tijdens de risicobeoordeling zijn bepaald voor deze PGS-richtlijn. De ongewenste gebeurtenissen geven voor een gedefinieerde situatie (activiteit, type opslagvoorziening of deel van een installatie) de structuur weer van de scenario’s. Het risicodiagram is een visuele weergave van de ongewenste gebeurtenis en de gerelateerde scenario’s, doelen.

4.1Inleiding

Dit hoofdstuk beschrijft de scenario's die realistisch en relevant zijn voor de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen.

De scenario's zijn onderverdeeld in oorzaakscenario’s en gevolgscenario’s, gerelateerd aan de centrale gebeurtenis van een lekkage (vrijkomen van de verpakte gevaarlijke stof), waarbij de oorzaakscenario’s op hun beurt zijn onderverdeeld in categorieën van directe oorzaken (zoals benoemd in PGS 6): corrosie, erosie, externe belasting, impact, overdruk, onderdruk, lage temperatuur, hoge temperatuur, trillingen, menselijke fouten tijdens gebruik en wijziging of onderhoud.

De verschijningsvorm van een categorie van directe oorzaak kan per opslagtype zeer verschillend zijn. Zo is het uit de handen laten vallen bij het pakken van een fles uit een brandveiligheidsopslagkast iets anders dan het vallen van een (tank)container uit een brugkraan, maar in beide gevallen is er sprake van mogelijk bezwijken van de verpakking door impact.

Bij de gevolgscenario's zijn, naast het primaire gevolgscenario (vrijkomen van de gevaarlijke stof) en de mogelijke effecten daarvan op veiligheid en milieu, de scenario's beschreven hoe een incident kan escaleren binnen de opslagvoorziening en naar buiten de opslagvoorziening.

Elk scenario staat in een groen kader en heeft een nummer. Het is weergegeven als S1, S2 en verder. Bij elk scenario horen doelen. Deze doelen zijn weergegeven als D1, D2 en verder. De beschrijvingen van de doelen staan in Hoofdstuk 6. Bij de maatregelen in Hoofdstuk 7 is steeds aangegeven welke scenario's daar een rol bij spelen.

In Afbeelding 1 staat de structuur van de scenario's en bijbehorende doelen. Of een scenario van toepassing is, is afhankelijk van de type stof en de opgeslagen hoeveelheid.

Afbeelding 1 – Structuur scenario's en doelen

Voor elke opslagvoorziening geldt een basisveiligheidsniveau. Afhankelijk van het escalatierisico van de betreffende type stof in combinatie met de hoeveelheid die wordt opgeslagen, geldt een hoger veiligheidsniveau. Op basis van de criteria in Tabel 6 is bepaald bij welke stoffen en hoeveelheden het betreffende scenario realistisch wordt geacht en welk veiligheidsniveau van toepassing is, zie M3. Dit veiligheidsniveau is ingevuld met doelen en maatregelen.

4.2Oorzaakscenario's

4.3Gevolgscenario's

5.1Inleiding Normatief

Deze PGS-richtlijn beschrijft doelen en maatregelen die kunnen worden getroffen om de veiligheid te waarborgen.

Elke maatregel beoogt een risico te verminderen. Dit gaat om hoge en middelhoge risico's voor:

• Omgevingsveiligheid: het voorkomen van ongewone voorvallen en het beperken van de gevolgen daarvan voor de omgeving met het oog op het waarborgen van de veiligheid voor de omgeving;

• Arbeidsveiligheid: het voorkomen van ongevallen met gevaarlijke stoffen, dan wel het beperken van de gevolgen daarvan en het voorkomen van acute blootstelling van werknemers aan gevaarlijke stoffen;

• Brand- en rampenbestrijding: het beperken van de gevolgen van een brand, incident met gevaarlijke stoffen of ramp en het borgen van een doelmatige rampenbestrijding en voor het borgen van de veiligheid van de incidentbestrijders.

Er wordt zo zorgvuldig mogelijk gezorgd in een PGS dat bij navolging van de maatregelen niet in strijd wordt gehandeld met wet- en regelgeving. Het is echter niet zo dat een PGS uitputtend is in het opnemen van wettelijke verplichtingen. Het is altijd van belang de van toepassing zijnde wetgeving voor de desbetreffende activiteit te controleren.

De meeste maatregelen hebben grondslagen in meerdere wetten. Bij elke maatregel is deze grondslag vermeld. Daarmee wordt duidelijk dat:

• maatregelen die zijn gesteld voor de omgevingsveiligheid, moeten worden nageleefd op grond van de Omgevingswet. In Hoofdstuk 7 zijn deze maatregelen aangeduid met Omgevingsveiligheid en met Brandpreventie (Brandpreventie en -bestrijding Omgevingsveiligheid);
• maatregelen die zijn gesteld in het belang van de arbeidsveiligheid, moeten worden nageleefd op grond van de Arbowet en Warenwet. In Hoofdstuk 7 zijn deze maatregelen aangeduid met Arbeidsveiligheid;
• maatregelen die zijn gesteld in het belang van brand- en rampenbestrijding, moeten worden nageleefd op grond van de Wet veiligheidsregio's (Wvr). In Hoofdstuk 7 zijn deze maatregelen aangeduid met Rampenbestrijding (Brand- en rampenbestrijding).

5.2Omgevingsveiligheid Normatief

5.3Arbeidsveiligheid Normatief

In de Arbowet staan verplichtingen met het oog op de veiligheid en gezondheid van werknemers. Voor bedrijven waar wordt gewerkt met gevaarlijke stoffen, zijn het voorkomen van ongevallen met die stoffen en het beperken van de gevolgen daarvan voor werknemers belangrijke doelen. Een ander belangrijk doel is het voorkomen van acute blootstelling aan gevaarlijke stoffen bij werknemers.

In het Arbobesluit, een verdere uitwerking van de doelvoorschriften in de Arbowet, staan nadere regels waaraan zowel werkgever als werknemer zich moet houden om arbeidsrisico's tegen te gaan. De Arbowet en het Arbobesluit geven in sommige artikelen de minister van SZW de bevoegdheid om nadere regels te stellen. Deze zijn uitgewerkt in de Arboregeling. Deze regeling geeft dus nadere uitleg over bepaalde onderwerpen uit de Arbowet en het Arbobesluit, maar behoort ook tot de reguliere wetgeving. Een bedrijf kan dus te maken hebben met de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling.

De overheid geeft via de Arbowet een wettelijk kader met zo min mogelijk regels en administratieve lasten. Werkgevers en werknemers kunnen samen afspraken maken over hoe zij kunnen voldoen aan de voorschriften die de overheid stelt. Deze afspraken kunnen worden vastgelegd in een arbocatalogus. Een arbocatalogus is van kracht voor een bedrijfstak. Deze catalogus beschrijft technieken en manieren, goede praktijken, normen en praktische handleidingen voor veilig en gezond werken.

Daarnaast spelen de PGS-richtlijnen een belangrijke rol bij het bepalen of werkgevers aan hun wettelijke verplichtingen voldoen. De Nederlandse Arbeidsinspectie betrekt de PGS-richtlijnen bij het toezicht op de naleving van de wettelijke voorschriften en de handhaving daarvan. De Nederlandse Arbeidsinspectie gebruikt de PGS-richtlijnen bij het toezicht op de naleving.

De maatregelen met het oog op arbeidsveiligheid zijn te herkennen aan Arbeidsveiligheid.

Een vanuit arbeidsomstandigheden gezien gelijkwaardige maatregel kan eveneens worden toegepast indien deze voldoet aan de criteria uit Hoofdstuk 8. Eventueel kan de Nederlandse Arbeidsinspectie maatregelen uit een PGS-richtlijn via een eis tot naleving verplicht stellen. Deze bevoegdheid staat in artikel 27 van de Arbeidsomstandighedenwet.

Gelijkwaardige maatregelen

In Hoofdstuk 8 staan de criteria voor gelijkwaardige maatregelen voor arbeidsomstandigheden.

5.4Brand- en rampenbestrijding Normatief

De veiligheidsregio's hebben de taak om gemeenten te adviseren over branden, rampen en crises. Dit staat in artikel 10 van de Wvr.

De brandweer is een onderdeel van de veiligheidsregio. De taken van de brandweer staan in artikel 25 van de Wvr. Dit zijn:

• het voorkomen, beperken en bestrijden van brand;
• het beperken van brandgevaar;
• het voorkomen, beperken en bestrijden van ongevallen anders dan bij brand.

Daarnaast dragen de veiligheidsregio's zorg voor:

• de voorbereiding op de bestrijding van branden, rampen en crises;
• het organiseren van de rampenbestrijding;
• het adviseren van andere overheden en organisaties op het gebied van brandpreventie, brandbestrijding en het voorkomen, beperken en bestrijden van ongevallen met gevaarlijke stoffen. Hiertoe hoort ook het adviseren van het bevoegd gezag Omgevingswet over voorschriften voor brand- en rampenbestrijding in omgevingsvergunningen.

Tot slot hebben de veiligheidsregio's een wettelijke taak tot het uitvoeren van inspecties bij Seveso-inrichtingen (artikel 13.17 van het Omgevingsbesluit en artikel 61 van de Wvr) en het opleggen van een bedrijfsbrandweeraanwijzing (artikel 31 van de Wvr).

Bij het uitvoeren van deze taken gebruiken de veiligheidsregio's PGS-richtlijnen. Brand- en rampenbestrijding omvat brandveiligheid, maar ook het ongecontroleerd vrijkomen van gevaarlijke stoffen die een bedreiging vormen voor de omgeving.

Algemene (brand)veiligheidseisen voor bouwwerken zijn geen onderdeel van PGS-richtlijnen, maar volgen uit het Bbl. De maatregelen die zijn gericht op brandpreventie en brandbestrijding op grond van de Omgevingswet, zijn aangeduid met Brandpreventie.

De maatregelen die zijn gesteld in het belang van de brand- en rampenbestrijding op grond van de Wvr, zijn aangeduid met Rampenbestrijding.

6.1Inleiding Normatief

In dit hoofdstuk staan de doelen die relevant zijn voor het veilig opslaan van verpakte gevaarlijke stoffen. Met deze doelen is beoogd het risico zoveel mogelijk te beperken.

Bij elk doel staat met welke maatregelen aan het doel kan worden voldaan. Hierbij is het onderwerp van de maatregel vermeld. De volledige maatregel is beschreven in Hoofdstuk 7.

Elk doel is herkenbaar aan een paars kader en heeft een uniek nummer. Bij de maatregelen in Hoofdstuk 7 is steeds vermeld aan welke doelen de maatregel invulling geeft.

6.2Doelen Normatief

7.1Inleiding bij de maatregelen Normatief

Dit hoofdstuk bevat de verschillende preventieve en repressieve maatregelen die invulling geven aan de doelen zoals opgenomen in Hoofdstuk 6. Dit kunnen bouwkundige, (installatie)technische en organisatorische maatregelen zijn. Als deze maatregelen zijn getroffen, wordt in elk geval aan de gestelde doelen voldaan.

Elke maatregel heeft een nummer en een onderwerp. Het nummer en onderwerp komen overeen met de aanduiding van de maatregel bij de doelen in Hoofdstuk 6.

Bij elke maatregel is met de markeringen Omgevingsveiligheid, Brandpreventie, Arbeidsveiligheid of Rampenbestrijding aangegeven wat de wettelijke basis is:

Omgevingsveiligheid: maatregel gericht op omgevingsveiligheid met een grondslag in de Omgevingswet;

Brandpreventie: maatregel gericht op brandpreventie en brandbestrijding met een grondslag in de Omgevingswet (adviesrol Veiligheidsregio/brandweer);

Arbeidsveiligheid: maatregel gericht op arbeidsveiligheid met een grondslag in de Arbowet;

Rampenbestrijding: maatregel gericht op brand- en rampenbestrijding met een grondslag in de Wvr.

De maatregelen staan in een blauw kader, tenzij een maatregel vergelijkbaar is met direct geldende eisen uit andere wetgeving; deze zijn herkenbaar aan een oranje kader. Deze maatregelen hebben de letters 'MW' voor het nummer. Onder deze maatregelen staat een referentie naar de wettelijke bepaling bij de desbetreffende maatregel.

Niet alle maatregelen zijn op alle opslagsituaties of voor alle stoffen van toepassing. Bij elke maatregel is middels een categorie voor welke opslagsituatie en/of stofgroep deze van toepassing is. Wanneer er geen maatregelen voor een specifieke opslagsituatie of stofgroep gekoppeld zijn aan een doel of scenario dan is dit scenario hiervoor niet van toepassing.

De maatregelen die gekoppeld zijn aan bepaalde stofgroepen gelden ook voor stoffen die een aanvullend etiket met deze stofgroep hebben.

Interne veiligheidsafstanden

In de PGS-richtlijnen kunnen minimumafstanden opgenomen zijn. Deze zijn bedoeld om escalatie van een voorzienbaar incident in of nabij een PGS-voorziening naar een ander installatieonderdeel, bouwwerk, opslag en mensen niet zijnde werkenden (domino-effect) te voorkomen of te beperken. Deze minimumafstanden zijn niet hetzelfde als de afstanden die betrekking hebben op de gezondheid en veiligheid van werkenden in het kader van brand- en explosieveiligheid als bepaald in onder meer paragraaf 2a van het Arbobesluit (ATEX). Die afstanden zijn onderdeel van het explosieveiligheidsdocument en zijn bijvoorbeeld afhankelijk van de zonering en mogelijke andere aanwezige stoffen. De arbowetgeving gaat bij de berekening van de afstanden uit van een worstcasescenario waardoor de interne veiligheidsafstanden groter kunnen zijn dan degene in de PGS-richtlijn.

7.2Zorgplicht basisveiligheid Normatief

7.3Opslagvoorziening voor opslag verpakte gevaarlijke stoffen Normatief

7.3.1Algemeen Normatief

M2

Opslaan van verpakte gevaarlijke stoffen en CMR-/CLP-stoffen

Verpakte gevaarlijke stoffen en CMR-/CLP-stoffen vallend onder het toepassingsgebied (Tabel 1) en van hoeveelheden boven de ondergrenzen en vrijstellingen (Tabel 2) worden opgeslagen in een daarvoor bestemde opslagvoorziening, zie M3 enTabel 6. Voor cannisters (UN 3500 t/m UN 3505) geldt dat de maatregelen voor de categorie spuitbussen van toepassing zijn.

Dit geldt niet voor een werkvoorraad die voldoet aan M14.

De volgende ADR-klassen zijn niet in deze opslagvoorziening aanwezig :

• ADR-klasse 1 (ontplofbare stoffen en voorwerpen);
• ADR-klasse 5.2 (m.u.v. LQ-verpakkingen tot 1.000 kg die stoffen bevatten met UN 3103 t/m UN 3110 (type C t/m F zonder temperatuurbeheersing));
• ADR-klasse 7 (radioactieve stoffen);
• Lithiumhoudende energiedragers.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 3.1.1/3.1.2/6.2.1]

Van toepassing op

• Filter op categorie: basisveiligheidsniveau

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

Binnen deze PGS-richtlijn wordt gebruikgemaakt van veiligheidsniveaus. Voor elke opslagvoorziening geldt een basisveiligheidsniveau.

Opmerking: Basisveiligheidsniveau is het samenstel van maatregelen (organisatorisch en technisch) dat vereist is om een veilige opslag te waarborgen, ongeacht de hoeveelheden en soorten opgeslagen stoffen. Dit samenstel van maatregelen geldt dus voor alle opslagen die binnen het bereik van deze richtlijn vallen, met uitzondering van de tijdelijke opslag waarvoor slechts een deel van de maatregelen van het basisveiligheisniveau van toepassing is. Ook wordt met basisveiligheidsniveau niet de algemene maatregel MW1 bedoeld. Deze maatregel is in alle PGS-richtlijnen opgenomen.

Afhankelijk van het escalatierisico van een stof in combinatie met de hoeveelheid die wordt opgeslagen, geldt een hoger veiligheidsniveau. In Tabel 6 staat bij welke stoffen en hoeveelheden het betreffende scenario realistisch wordt geacht en welk veiligheidsniveau van toepassing is. Naast de gedefinieerde veiligheidsniveaus kunnen per stof specifieke scenario's van toepassing zijn zoals beschreven in S16.

M3

Vereist veiligheidsniveau

Een opslagvoorziening heeft een veiligheidsniveau volgens Tabel 6. Dit is afhankelijk van de eigenschappen van de opgeslagen gevaarlijke stoffen en/of CMR-/CLP-stoffen en de hoeveelheid opgeslagen stoffen.

Hierbij geldt dat het basisveiligheidsniveau geldt voor alle typen opslagvoorzieningen en alle stoffen, en dat er afhankelijk van welk veiligheidsniveau vereist is, aanvullende eisen gelden.

In één bouwwerk zijn maximaal vier opslagvoorzieningen met een basisveiligheidsniveau toegestaan. Bij meer dan vier opslagvoorzieningen in één bouwwerk is een aanvullend veiligheidsniveau vereist. Dit geldt niet voor dedicated opslag van onbrandbare en niet brandonderhoudende stoffen van ADR-klasse 8 en 9 of bij opslag van verpakte gevaarlijke stoffen in brandveiligheidsopslagkasten.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 4.2.1/vs 4.2.2/vs 7.5.2/vs 8.5.1]

Toelichting

Om te bepalen welk veiligheidsniveau van toepassing is, kan gebruikgemaakt worden van het stroomschema in Afbeelding 2, met uitzondering van ADR-klasse 4.1.

Van toepassing op

• Filter op categorie: basisveiligheidsniveau

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

Tabel 6 – Criteria vereist veiligheidsniveau

Bekijk deze tabel in een popup venster

Stoffen a			Niet ontstoken escalatie	Brandescalatie
			Voorkomen verspreiding: D7	Veiligheidsniveau C		Veiligheidsniveau B: D6, D10, D11	Veiligheidsniveau A: D12
Stofklasse	Verpakking	Vlampunt	Relevant voor stof	Opgeslagen hoeveelheid b	Aanwezige minimale Wbdbo	Opgeslagen hoeveelheid b	Opgeslagen hoeveelheid b
ADR 2.1 class. Code F	Gasflessen	-	-	Vanaf ondergrens Tabel 2	60 min	-	-
ADR 2.1 class. Code F	Spuitbussen Canister (UN 3500 t/m UN 3505)	-	-	< 10 ton	60 min	-	> 10 ton
ADR 2.3	-	-	-	van toepassing	-	-	-
ADR 3	-	-	-	< 10 ton	60 min	-	> 10 ton
				< 20 ton	90 min		> 20 ton
ADR 4.1	VG I	-	-	-	-	Maatwerk
ADR 4.1	VG II	-	-	-	-	< 10 ton	> 20 ton
ADR 4.1	VG III	-	-	-	-	vanaf ondergrens Tabel 2	-
ADR 4.2	VG I + II	-	-	-	-	< 10 ton	> 20 ton
ADR 4.2	VG III	-	-	-	-	vanaf ondergrens Tabel 2	-
ADR 4.3	VG I	-	-	-	-	< 10 ton	> 20 ton
ADR 4.3	VG II	-	-	-	-	< 10 ton	> 20 ton
ADR 4.3	VG III	-	-	-	-	Vanaf ondergrens Tabel 2	-
ADR 5.1	-	-	-	< 2,5 ton c	60 min	> 2,5 ton c	-
ADR 5.2	-	-	-	< 1 ton	60 min	-	-
ADR 6.1	VG I	-	van toepassing	< 1 ton	60 min	-	> 1 ton
ADR 6.1	VG II	-	van toepassing	< 10 ton	60 min	-	> 10 ton c
				< 20 ton	90 min	-	> 20 ton c
ADR 6.1	VG III	-	-	< 10 ton	60 min	-	> 10 ton c
				< 20 ton	90 min	-	> 20 ton c
ADR 6.2	-	-	-	< 10 ton	60 min	-	> 10 ton c
				< 20 ton	60 min	-	> 20 ton c
ADR 8	VG I	60 °C - 100 °C	-	< 10 ton	60 min	-	> 10 ton
				< 20 ton	90 min	-	> 20 ton
ADR 8	VG I	> 100 °C	-	< 10 ton	60 min	> 10 ton	-
				< 20 ton	90 min	> 20 ton	-
ADR 8 + ADR 9	VG II + III	brandbaar/brandonderhoudend	acute toxiciteit cat. 1, 2 en 3	< 10 ton	60 min	> 10 ton	-
				< 20 ton	60 min	>20 ton	-
ADR 8	VG II + III	onbrandbaar/niet brandonderhoudend	acute toxiciteit cat. 1, 2 en 3	-	-	-	-
ADR 9	-	onbrandbaar/niet brandonderhoudend	-	-	-	-	-
CMR-stoffen	-	zonder ADR-Classificatie	-	-	-	-	-
CLP-stoffen	-	-	acute toxiciteit cat. 1	< 1 ton	60 min	-	> 1 ton
CLP-stoffen	-	-	acute toxiciteit cat. 2 en 3	< 10 ton	60 min	-	> 10 ton
				< 20 ton	90 min	-	> 20 ton
a Zowel het hoofdgevaar als het bijkomend gevaar wordt meegenomen in de bepaling van welk veiligheidsniveau vereist is. Wanneer gevaarlijke stoffen van verschillende ADR-klassen worden opgeslagen, geldt het totaal van de opgeslagen stoffen en het vereiste veiligheidsniveau van de zwaarste categorie. Dit geldt niet als de hoeveelheid van die stoffen met het hoogste veiligheidssniveau kleiner is dan de hoeveelheid in Tabel 2. b De genoemde hoeveelheden gelden als de opslagvoorziening bereikbaar en toegankelijk is voor de hulpdiensten, zoals gedefinieerd in M109. Wanneer hier niet aan wordt voldaan, geldt altijd de maximale hoeveelheid van 2,5 ton tenzij in deze tabel een lagere hoeveelheid staat. Dit is met name van toepassing op een binnenopslag. c Wanneer onbrandbaar/niet brandonderhoudend en opgeslagen in een dedicated opslag dan is, op basis van een afweging van de risico’s van de opgeslagen stoffen, geen aanvullend veiligheidsniveau vereist en gelden alleen de maatregelen van het basisveiligheidsniveau. In de afweging van de risico's moeten in elk geval de eigenschappen van de stoffen zoals de mate van giftigheid of brandbevorderendheid en de omgeving van de locatie waarop de activiteit wordt verricht, worden betrokken.

Tabel 7 – Grenswaarden voor het vaststellen van een veiligheidsniveau

Gevaar conform ADR-klasse, zonder bijkomend gevaar a	Omschrijving	Grenswaarde
ADR-klasse 3	Brandbare vloeistoffen met een vlampunt tot 60 °C	400 kg
Verpakkingsgroep I	ADR-klassen 6.1 en 8 met etiket nr. 6.1	1.000 kg
ADR-klasse 5.1, 6.1, 8, 9	Totale (per ADR-klasse) hoeveelheid giftige of bijtende en/of milieugevaarlijke stoffen en/of CMR-/CLP-stoffen	2.500 kg
a Voor stoffen met een bijkomend gevaar moet ook het bijkomend gevaar worden beoordeeld. Voor de desbetreffende stof geldt de laagste grenswaarde.

Om te bepalen welk veiligheidsniveau van toepassing is kan gebruikgemaakt worden van het stroomschema in Afbeelding 2, met uitzondering van ADR-klasse 4.1.

Afbeelding 2 – Stroomschema veiligheidsniveau o.b.v. Tabel 6

M4

Vereist veiligheidsniveau ADR-klasse 4.3 VG II en III

Een hoeveelheid van meer dan 10.000 kg stoffen van ADR-klasse 4.3 VG II of III is, in afwijking van M3, opgeslagen in een opslagvoorziening die voldoet aan de volgende voorwaarden:

• De opslagvoorziening is ten minste uitgevoerd met veiligheidsniveau B.
• De opslagvoorziening is uitgerust met een brand- of gasdetectiesysteem met doormelding naar de particuliere of regionale alarmcentrale.

Dit geldt niet voor zover het gaat om stoffen met gevaarsaspecten W1, WF1, WF2, WS, WT1 of WC1.

Het branddetectiesysteem moet voldoen aan NEN 2535 en het gasdetectiesyssteem moet voldoen aan NEN-EN-IEC 60079-29-1 en NEN-EN-IEC 60079-29-4 of ANSI/ISA-92.00.04. Voor bestaande installaties geldt dat zij voldoen aan bovengenoemde normen of de bij aanleg geldende norm.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 8.5.4]

Van toepassing op

• Filter op categorie: ADR 4.3 VG II en III

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

M5

Vereist veiligheidsniveau ADR-klasse 4.3 VG II en III - aanvullend 1

In afwijking van M4 gelden bij opslag van uitsluitend stoffen met de gevaarsaspecten W2, W3, WT2 of WC2 de volgende voorwaarden:

• een doelmatige ventilatie van de opslagvoorziening is aanwezig, afhankelijk van de eigenschappen van de stof;
• hemelwater kan niet via de ventilatie in de opslagvoorziening komen.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 8.5.5]

Van toepassing op

• Filter op categorie: ADR 4.3 VG II en III

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

M6

Vereist veiligheidsniveau ADR-klasse 4.3 VG II en III - aanvullend 2

Hoeveelheden van meer dan 10.000 kg stoffen van ADR-klasse 4.3 VG III met de gevaarsaspecten W1, WF1, WF2, WS, WT1 of WC1 zijn opgeslagen in een opslagvoorziening die is uitgevoerd met veiligheidsniveau A.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 8.5.6]

Van toepassing op

• Filter op categorie: ADR 4.3 VG II en III
• Filter op categorie: veiligheidsniveau A

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

M7

Binnenopslag gasflessen tot 250 l

Gasflessen met een totale waterinhoud van maximaal 250 l worden opgeslagen in een brandveiligheidsopslagkast volgens NEN-EN 14470-2 en die voldoet aan de volgende aanvullende voorwaarden:

• De brandwerendheid is minimaal 60 min.
• Het ventilatievoud op de buitenlucht is 120 keer per uur bij opslag van giftige gassen.
• Het venitlatievoud op de buitenlucht is 10 keer per uur bij overige gassen.

In een ruimte en/of verdiepingslaag kunnen meerdere van deze kasten opgesteld worden.

Van toepassing op

• Filter op categorie: binnen opslag
• Filter op categorie: ADR 2 - Gasflessen

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheid

M8

Binnenopslag gasflessen vanaf 250 l

Binnenopslag van gasflessen wordt vanwege het gedrag van gasflessen zoveel mogelijk voorkomen.

Als binnenopslag van gasflessen met een inhoud van meer dan 250 l per brandcompartiment toch noodzakelijk is, zoals bijvoorbeeld gasflessen met medische of medicinale inhoud (vanwege eisen uit de GMP) of speciale gasmengsels voor kalibratie-/laboratoriumdoeleinden, dan voldoet de opslagvoorziening aan de volgende voorwaarden:

• De opslagvoorziening heeft een Wbdbo van 60 min. Voor inerte en oxiderende gassen geldt de eis voor de Wbdbo alleen van buiten naar binnen.
• In de opslagvoorziening zijn geen brandbare en/of giftige gassen aanwezig. Voor de opslag van speciale gasmengsels voor kalibratie-/laboratoriumdoeleinden is deze voorwaarde van toepassing vanaf een gezamenlijke inhoud van meer dan 2.500 l.
• In de opslagvoorziening is geen brandbaar materiaal aanwezig.
• Het ventilatievoud op de buitenlucht is minimaal 10 keer per uur.
• Binnen de opslagvoorziening worden geen handelingen met gevaarlijke stoffen verricht.

Als meer dan 10.000 l, meer dan 250 l brandbare of giftige stoffen per brandcompartiment wordt opgeslagen, zijn de volgende aanvullende voorwaarden van toepassing:

• In de opslagvoorziening is een stationaire koel-/beheersvoorziening (deluge) aanwezig.
• In de opslagvoorziening is maximaal 1.000 l giftige gassen per brandcompartiment aanwezig en het ventilatievoud op de buitenlucht is 120 keer per uur.

De stationaire koel-/beheersvoorzienining is volgens NFPA 15 ontworpen en wordt volgens de NFPA 25 getest, geïnspecteerd en onderhouden. Dit wordt geborgd middels het UPD (M99).

Van toepassing op

• Filter op categorie: binnen opslag
• Filter op categorie: ADR 2 - Gasflessen

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheid

M9

Gasflessen met medische of medicinale gassen

Gasflessen met medische of medicinale inhoud worden, vanwege eisen uit de GMP, beschermd tegen weersinvloeden opgeslagen.

Omdat het hier uitsluitend gaat over inerte en oxiderende gassen, is alleen brandwerendheid van 60 min van buiten naar binnen van belang.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 6.2.3]

Van toepassing op

• Filter op categorie: ADR 2 - Gasflessen

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

M10

Speciale gasmengsels voor kalibratie-/laboratoriumdoeleinden

Sommige speciale gassen en gasmengsels voor kalibratie-/laboratoriumdoeleinden vragen vanwege kwaliteit/houdbaarheid soms een geconditioneerde binnenopslag. Dit kan ook in een binnenopslagvoorziening als er wordt voldaan aan de Wbdbo van 60 min.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 6.2.4]

Van toepassing op

• Filter op categorie: ADR 2 - Gasflessen

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

Voor de opslag van gasflessen kan gebruikgemaakt worden van het stroomschema in Afbeelding 3.

Afbeelding 3 – Stroomschema opslag gasflessen

M11

Uitsluitend opslag volgens Wet vervoer gevaarlijke stoffen

Er worden uitsluitend (tank)containers opgeslagen en vervoerseenheden geparkeerd die volgens de Wet vervoer gevaarlijke stoffen voor het vervoer zijn toegelaten.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 10.2.1]

Van toepassing op

• Filter op categorie: (Tank)containers

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

M12

Opslag (tank)containers en parkeren vervoerseenheden op daarvoor bestemde locatie

(Tank)containers met gevaarlijke stoffen worden opgeslagen op een deel van het open terrein of op een deel van de locatie die voor deze opslag is bestemd.

Vervoerseenheden met gevaarlijke stoffen worden geparkeerd op parkeerplaatsen die voor deze vervoerseenheden zijn bestemd.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 10.6.1]

Van toepassing op

• Filter op categorie: (Tank)containers

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

M13

Opslag ADR-klasse 6.2 cat. I1 en I2

Een opslagvoorziening voor gevaarlijke stoffen van ADR-klasse 6.2 cat I1 en I2 is:

• ontoegankelijk voor onbevoegden en ondeskundigen;
• dedicated;
• gelegen in een ruimte die voldoet aan de eisen die afhankelijk van de classificatie als ML-I, ML-II en ML-III, BSL-3 en BSL-4 laboratorium is.

Van toepassing op

• Filter op categorie: ADR 6.2 cat. I1 en I2

Grondslag

ArbeidsveiligheidOmgevingsveiligheidBrandpreventie

M14

Werkvoorraad

Alleen voor de bedrijfsvoering noodzakelijke verpakte gevaarlijke stoffen en/of CMR-/CLP-stoffen worden aangemerkt als werkvoorraad. Degene die de activiteit verricht, maakt aannemelijk dat een werkvoorraad noodzakelijk is.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 3.1.3]

Toelichting

Onder een werkvoorraad, zoals genoemd in M2, wordt verstaan: de voorraad verpakte gevaarlijke stoffen en/of CMR-/CLP-stoffen die voor de bedrijfsvoering/productie in een productieruimte, werkruimte of per procesinstallatie of afvulinstallatie staat. De werkvoorraad moet zo opgesteld zijn dat bij de bedrijfsvoering/productie de doorgang niet wordt belemmerd.

Het is gangbaar dat (per stof) één aangebroken verpakkingseenheid aanwezig is en één nieuwe verpakkingseenheid. Het is niet de bedoeling dat die nieuwe verpakkingseenheid langdurig ongebruikt in een werk- of productieruimte staat. Deze nieuwe verpakkingseenheid moet binnen enkele werkdagen worden ingezet.

Het kan zijn dat één nieuwe verpakkingseenheid beperkend is voor de bedrijfsprocessen, bijvoorbeeld als er per werkdag meerdere van worden ingezet. De werkvoorraad kan dan meerdere verpakkingseenheden omvatten. Voorwaarde is ook hier dat er geen volle eenheden vele dagen of zelfs weken ongebruikt in een werkruimte staan. Dan is er sprake van ‘verkapte opslag’. Deze eenheden behoren te worden bewaard in een opslagvoorziening.

Bij batchgewijze productie en bij volcontinubedrijven zal degene die de activiteit verricht, moeten aantonen wat vereist is voor een goede procesvoering.

De werkvoorraad hoeft niet aan het einde van elke werkdag te worden overgebracht naar een opslagruimte (of aan het begin van een werkdag). De risico’s van transport zijn groter dan van de stationaire werkvoorraad.

Een laskar met gasflessen kan als werkvoorraad worden beschouwd.

Van toepassing op

• Filter op categorie: basisveiligheidsniveau

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

M15

Maximale omvang van opslagvoorziening

Een opslagvoorziening is een onafhankelijk brandcompartiment volgens het Bbl. Voor de oppervlakte geldt het volgende:

• blussende VBB-installatie (zie ook M96): maximaal de oppervlakte die de ontwerpnorm van deze installatie toelaat, vastgelegd in een UPD (M99), tot een maximum van 2.500 m².
• geen blussende VBB-installatie (zie ook M96): maximaal 1.000 m² bij een opslag tot 20.000 kg, en maximaal 2.500 m² bij een opslag van meer dan 20.000 kg.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 3.2.1/4.5.1]

Toelichting

Een opslagvoorziening wordt gelijkgesteld met een brandcompartiment als bedoeld in het Bbl. Het doel van compartimentering is om een brand te kunnen beheersen. Dit kan door de oppervlakte van een compartiment te maximeren of door een gevaarlijke activiteit te isoleren. De maatregelen in deze PGS-richtlijn gaan op enkele punten verder dan de basiseisen in het Bbl. Dit komt omdat gevaarlijke stoffen en CMR-/CLP-stoffen andere kenmerken/risico’s hebben dan andere goederen, denk aan snellere ontsteking, grotere warmteontwikkeling en effecten op de omgeving van verbrandingsproducten. Daarom moet de omgeving beschermd worden tegen het ongecontroleerd vrijkomen van gevaarlijke stoffen en/of verbrandingsproducten bij een calamiteit (doelen milieuregelgeving).

Het uitgangspunt is dat als er een brand is uitgebroken in een opslagvoorziening en de (preventieve en repressieve) maatregelen hebben gefaald, het compartiment mogelijk geheel uitbrandt. Een brand in een opslagvoorziening zal in ieder geval niet worden bestreden door de overheidsbrandweer met een offensieve binnenaanval, omdat dit niet veilig is voor de incidentbestrijders. Het risico dat gevaarlijke stoffen en/of verbrandingsproducten ongecontroleerd vrijkomen wordt dan beperkt tot hetgeen opgeslagen kan worden op maximaal 2.500 m². Deze omvang vormt de grondslag van de externe veiligheidsafstanden in het Bkl en bij een grotere omvang wordt het scenario onbeheersbaar voor de overheidsbrandweer.

Grote brandcompartimenten op basis van NEN 6060 en NEN 6079

Het rekenen aan de maximale compartimentsgrootte en/of Wbdbo is door deze afwijkende (brand)eigenschappen en doelen, door toepassing van de NEN 6060 of NEN 6079 niet mogelijk. Het kan zijn dat een groot brandcompartiment grenst aan een opslagvoorziening van gevaarlijke stoffen en/of CMR-/CLP-stoffen. In dat geval geldt voor de scheidingswand tussen het grote brandcompartiment en de opslagvoorziening de Wbdbo-waarde van het NEN 6060- of NEN 6079-compartiment (vanuit het compartiment naar de PGS 15-opslagvoorziening), een minimum van 60 min.

Van toepassing op

• Filter op categorie: basisveiligheidsniveau

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

M16

Maximumvloeroppervlakte opslag spuitbussen en gaspatronen

Het vloeroppervlak voor de opslag van spuitbussen of gaspatronen is:

• maximaal 1.900 m² wanneer opslag plaatsvindt in een opslagvoorziening met veiligheidsniveau A, waarbij de totale vloeroppervlakte van de opslagvoorziening maximaal 2.500 m² is. Als voor de werking van het VBB-systeem in het UPD strengere eisen worden gesteld aan de maximale oppervlakte, dan gelden de eisen uit het UPD;
• maximaal 300 m² wanneer de opslag plaatsvindt in een separaat brandcompartiment;
• maximaal 100 m² in overige gevallen.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 7.4.2]

Toelichting

Bij eisen voor de vloeroppervlakte is rekening gehouden met bestaande opslagvoorzieningen die multifunctioneel worden toegepast. De beperkte oppervlakte voor spuitbussen is ontleend aan NFPA 30B. NFPA 30B geeft aan dat in die situatie het VBB-systeem dat is ontworpen om te blussen, nog doelmatig functioneert. Bij kleinere opslagvoorzieningen behoort per situatie te worden nagegaan wat de te gebruiken oppervlakte is – rekening houdend met vuurlast, voorzieningen die effecten tenietdoen en overige stoffen die worden opgeslagen.

Van toepassing op

• Filter op categorie: ADR 2 - Spuitbussen en cannisters UN 3500 t/ UN 3505

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheid

M17

Opslag op een verdieping

1. Op de eerste verdieping van een gebouw is maximaal één opslagruimte aanwezig, anders dan een brandveiligheidsopslagkast, waarin maximaal 2.500 kg of l verpakte gevaarlijke stoffen en/of CMR-/CLP-stoffen zijn opgeslagen.
2. In een kelder en op hogere verdiepingen dan de eerste verdieping, is deze hoeveelheid maximaal 500 kg of l. Deze beperking is niet van toepassing als uitsluitend onbrandbare of niet brandonderhoudende verpakte gevaarlijke stoffen worden opgeslagen en deze stoffen van ADR-klasse 8, verpakkingsgroep II of III zonder bijkomend gevaar zijn, en/of van ADR-klasse 9.
3. Als opslag van verpakte gevaarlijke stoffen en/of CMR-/CLP-stoffen plaatsvindt in brandveiligheidsopslagkasten en in andere brandcompartimenten dan de ruimten als genoemd onder 1. en 2., is op de eerste verdieping en op hogere verdiepingen van een gebouw de hoeveelheid maximaal 2.500 kg of l per brandcompartiment.

Voor de opslag van gasflessen op een verdieping geldt aanvullend op M8:

• maximaal twee brandveiligheidsopslagkasten voor gasflessen per brandcompartiment;
• opslag van gasflessen in een kelder is niet toegestaan.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 3.2.5]

Van toepassing op

• Filter op categorie: basisveiligheidsniveau

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheid

M18

Maximale waterinhoud cilinderpakket

De totale waterinhoud van een cilinderpakket (gasflessenbatterij) is maximaal:

• 1.000 l voor giftige gassen van ADR-klasse 2;
• 3.000 l in overige gevallen.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 6.2.8]

Van toepassing op

• Filter op categorie: ADR 2 - Gasflessen

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheid

M19

Maximale opslaghoeveelheid organische peroxiden

Het opslaan van een maximale opslaghoeveelheid van 1.000 kg organische peroxiden per opslagvoorziening is toegelaten als de organische peroxiden zijn verpakt als ‘limited quantities’ (LQ) (3.4 van het ADR), zie ook M2.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 9.1.1]

Toelichting

Genoemde organische peroxiden in LQ zijn voor het ADR vanwege hun geringe gevaar vrijgesteld van de eisen die voor transport van ADR-klasse 5.2 van toepassing zijn.

Van toepassing op

• Filter op categorie: ADR 5.2

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheidRampenbestrijding

M20

Lege en ongereinigde verpakkingen

Voor de opslag van lege, ongereinigde verpakkingen waarin gevaarlijke stoffen van ADR-klasse 3 en ADR-klasse 6.1 hebben gezeten (inclusief geparkeerde vervoerseenheden) geldt dat wordt voldaan aan alle relevante maatregelen uit deze PGS-richtlijn, met uitzondering van M30 en M35.

Ditzelfde geldt voor lege, ongereinigde verpakkingen van andere ADR-klassen, tenzij geschikte maatregelen zijn genomen om (volgens het ADR) mogelijke gevaren voldoende te beperken. Aan deze voorwaarde is in ieder geval voldaan indien de lege, ongereinigde verpakkingen:

• dedicated zijn opgeslagen in vakken met een oppervlakte van maximaal 300 m²;
• een vulgraad hebben van maximaal 1 % van de nominale inhoud met een maximum van 10 l per verpakking.

De maximale toegelaten hoeveelheid gevaarlijke stoffen (residu) in de lege, ongereinigde verpakkingen bedraagt 10.000 kg.

[PGS 15:2021 versie 1.0 - vs 3.1.5/vs 6.2.2/vs 10.6.9]

Toelichting

Deze maatregel sluit aan op de omgang met lege, ongereinigde verpakkingen in het ADR. Een verpakking is leeg wanneer de inhoud is verwijderd met gebruikelijke technieken, bijvoorbeeld gieten, pompen, zuigen, schudden, schrapen, of een combinatie hiervan. De lege, ongereinigde verpakkingen behoren te zijn gesloten en van alle etiketten en opschriften te zijn voorzien als in gevulde toestand.

Van toepassing op

• Filter op categorie: basisveiligheidsniveau

Grondslag

ArbeidsveiligheidBrandpreventieOmgevingsveiligheid